İş Sözleşmesinin Haklı Nedenle Feshi

4857 sayılı İş Kanunu, belirli hallerde taraflara iş sözleşmesini süresi belirli olsun veya olmasın, sürenin bitimini ya da bildirim süresini beklemeksizin feshetme imkânı tanır. Bu hak işçi için 24., işveren için 25. maddede düzenlenmiştir.

İşçinin haklı nedenle feshi

İşçi; sağlık sebepleri, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışları ve işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süreyle çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı sebepler halinde sözleşmeyi derhal feshedebilir. Uygulamada en sık karşılaşılan haller; ücretin zamanında ödenmemesi, fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik bildirilmesi ve işyerinde psikolojik tacizdir.

İşçi haklı nedenle feshettiğinde, en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatına hak kazanır; ancak ihbar tazminatı talep edemez.

İşverenin haklı nedenle feshi

İşveren; işçinin sağlık sebepleriyle uzun süre çalışamaması, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı davranışları (doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar, devamsızlık, görevi yapmamakta ısrar gibi), zorlayıcı sebepler ve işçinin gözaltı ya da tutukluluğunun bildirim süresini aşması hallerinde sözleşmeyi derhal feshedebilir.

25. maddenin II. bendi uyarınca yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz; bu nedenle ispat yükü ve belgeleme belirleyicidir.

Hak düşürücü süreler

Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılığa dayanan fesih hakkı, karşı tarafın bu davranışı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İş K. m. 26). İşçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz. Sürenin kaçırılması, haklı fesih iddiasını geçersiz kılar ve feshi haksız hale getirir.

Uyuşmazlık halinde

Fesihten doğan alacak ve işe iade talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Haklı fesih iddiasının belgelerle desteklenmesi, hem arabuluculuk görüşmelerinde hem de yargılamada sonucu doğrudan belirler.